Trong giao tiếp tiếng Anh, ngoài những câu dùng để hỏi hoặc cung cấp thông tin, người nói thường sử dụng câu cảm thán để thể hiện cảm xúc như vui mừng, ngạc nhiên, tiếc nuối, ngưỡng mộ hay thất vọng. Chẳng hạn, khi nhìn thấy một món quà đẹp, bạn có thể nói What a beautiful gift! thay vì chỉ đơn giản nhận xét The gift is beautiful.
Câu cảm thán (Exclamatory Sentences) có nhiều cấu trúc khác nhau, phổ biến nhất là với What và How. Bên cạnh đó, người học còn có thể gặp các cách diễn đạt cảm xúc với So, Such hoặc những cụm từ cảm thán ngắn trong hội thoại. Nắm được cách sử dụng từng cấu trúc sẽ giúp bạn diễn đạt tự nhiên và đúng ngữ cảnh hơn.
1. Câu cảm thán trong tiếng Anh là gì?
Câu cảm thán là loại câu được sử dụng để bộc lộ cảm xúc hoặc phản ứng mạnh mẽ của người nói trước một sự vật, sự việc hay tình huống. Cảm xúc được thể hiện có thể là vui sướng, bất ngờ, tức giận, buồn bã, ngưỡng mộ hoặc thất vọng.
Trong văn viết, câu cảm thán thường kết thúc bằng dấu chấm than (!). Trong giao tiếp, ngữ điệu đóng vai trò quan trọng để thể hiện mức độ cảm xúc.
Ví dụ:
- What a wonderful day! – Thật là một ngày tuyệt vời!
- How beautiful this painting is! – Bức tranh này đẹp biết bao!
- That’s amazing! – Điều đó thật đáng kinh ngạc!
- What a terrible mistake! – Thật là một sai lầm tồi tệ!
Khác với câu trần thuật thông thường chỉ đưa ra nhận xét, câu cảm thán nhấn mạnh cảm xúc của người nói.
Ví dụ:
- Câu trần thuật: The weather is beautiful. – Thời tiết đẹp.
- Câu cảm thán: How beautiful the weather is! – Thời tiết đẹp biết bao!
Cả hai câu đều nói về thời tiết nhưng câu thứ hai thể hiện rõ sự thích thú hoặc ngưỡng mộ của người nói.
2. Cấu trúc câu cảm thán với What
What là từ được sử dụng phổ biến để tạo câu cảm thán khi muốn nhấn mạnh đặc điểm của một người, sự vật hoặc hiện tượng. Cấu trúc này thường đi với cụm danh từ.
Cấu trúc What với danh từ đếm được số ít
Công thức:
What + a/an + tính từ + danh từ đếm được số ít + S + V!
Ví dụ:
- What a beautiful flower it is! – Bông hoa này đẹp biết bao!
- What an interesting story she told! – Cô ấy đã kể một câu chuyện thú vị làm sao!
- What a lovely dress you are wearing! – Bạn đang mặc một chiếc váy thật đáng yêu!
- What a difficult question this is! – Đây quả là một câu hỏi khó!
Trong cấu trúc này, a/an được đặt trước tính từ và danh từ đếm được số ít. Việc lựa chọn a hay an phụ thuộc vào âm đầu tiên của từ đứng ngay sau mạo từ, không chỉ dựa vào chữ cái.
Cấu trúc What với danh từ đếm được số nhiều
Công thức:
What + tính từ + danh từ đếm được số nhiều + S + V!
Ví dụ:
- What beautiful flowers they are! – Những bông hoa này đẹp biết bao!
- What interesting books you have! – Bạn có những cuốn sách thú vị làm sao!
- What delicious cakes she made! – Cô ấy đã làm những chiếc bánh ngon tuyệt!
- What lovely children they are! – Những đứa trẻ này thật đáng yêu!
Vì danh từ ở dạng số nhiều nên không sử dụng a/an trong cấu trúc này.
Cấu trúc What với danh từ không đếm được
Công thức:
What + tính từ + danh từ không đếm được + S + V!
Ví dụ:
- What beautiful music it is! – Bản nhạc này hay biết bao!
- What terrible weather we are having! – Thời tiết hôm nay thật tệ!
- What useful information you have provided! – Bạn đã cung cấp thông tin thật hữu ích!
- What delicious food they serve here! – Đồ ăn ở đây ngon tuyệt!
Danh từ không đếm được không dùng a/an và thường không có dạng số nhiều. Vì vậy, người học cần xác định đúng loại danh từ trước khi áp dụng công thức.
3. Cấu trúc câu cảm thán với How
Nếu What thường nhấn mạnh cụm danh từ thì How được dùng để nhấn mạnh tính từ hoặc trạng từ. Đây là cấu trúc thường gặp khi người nói muốn nhận xét về mức độ của một đặc điểm hoặc hành động.
How + tính từ + chủ ngữ + động từ
Công thức:
How + adjective + S + V!
Ví dụ:
- How beautiful the sunset is! – Hoàng hôn đẹp biết bao!
- How intelligent she is! – Cô ấy thông minh làm sao!
- How expensive this car is! – Chiếc xe này đắt thật đấy!
- How kind your teacher is! – Giáo viên của bạn thật tốt bụng!
Sau tính từ là chủ ngữ và động từ. Trong nhiều câu, động từ to be được sử dụng để liên kết chủ ngữ với tính từ.
How + trạng từ + chủ ngữ + động từ
Công thức:
How + adverb + S + V!
Cấu trúc này dùng để nhấn mạnh cách thức hoặc mức độ một hành động được thực hiện.
Ví dụ:
- How quickly he runs! – Anh ấy chạy nhanh biết bao!
- How beautifully she sings! – Cô ấy hát hay làm sao!
- How carefully you drive! – Bạn lái xe cẩn thận thật đấy!
- How well they work together! – Họ phối hợp làm việc tốt biết bao!
Cần phân biệt tính từ và trạng từ để tránh nhầm lẫn:
- How beautiful she is! – Cô ấy đẹp biết bao! (beautiful là tính từ).
- How beautifully she dances! – Cô ấy nhảy đẹp biết bao! (beautifully là trạng từ bổ nghĩa cho dances).
4. Cấu trúc cảm thán với So và Such
Ngoài What và How, So và Such cũng được sử dụng để nhấn mạnh mức độ của một đặc điểm. Hai từ này thường xuất hiện trong câu trần thuật có sắc thái cảm thán, đặc biệt trong giao tiếp hằng ngày.
Cấu trúc So
Công thức:
S + V + so + adjective/adverb!
Ví dụ:
- The movie was so exciting! – Bộ phim thật sự hấp dẫn!
- You are so kind! – Bạn thật tốt bụng!
- She speaks so clearly! – Cô ấy nói rõ ràng quá!
- The children were so happy! – Những đứa trẻ vui sướng biết bao!
So đứng trước tính từ hoặc trạng từ để nhấn mạnh mức độ của đặc điểm hay hành động.
Ngoài ra, so có thể kết hợp với lượng từ như many, much, few, little:
- There were so many people at the concert! – Có quá nhiều người tại buổi hòa nhạc!
- We have so little time! – Chúng ta có quá ít thời gian!
Cấu trúc Such
Công thức phổ biến:
- Such + a/an + adjective + danh từ đếm được số ít!
- Such + adjective + danh từ đếm được số nhiều/danh từ không đếm được!
Ví dụ:
- It was such a wonderful experience! – Đó là một trải nghiệm tuyệt vời!
- She is such a talented singer! – Cô ấy là một ca sĩ tài năng!
- They are such friendly people! – Họ là những người rất thân thiện!
- This is such useful advice! – Đây là lời khuyên vô cùng hữu ích!
Phân biệt So và Such
Hai cấu trúc đều có tác dụng nhấn mạnh nhưng cách kết hợp từ khác nhau.
| So | Such |
| So + tính từ/trạng từ | Such + cụm danh từ |
| So beautiful! | Such a beautiful place! |
| So interesting! | Such an interesting book! |
| So quickly! | Không dùng such quickly |
Ví dụ so sánh:
- The weather is so nice! – Thời tiết thật đẹp!
- It’s such a nice day! – Thật là một ngày đẹp trời!
DTA Edu thấy rằng lỗi thường gặp là viết so a beautiful day hoặc such beautiful khi muốn nói về một danh từ đếm được số ít. Cách viết đúng lần lượt là such a beautiful day và so beautiful.
5. Cách chuyển câu trần thuật sang câu cảm thán
Một kỹ năng hữu ích là chuyển câu trần thuật thành câu cảm thán để nhấn mạnh cảm xúc. Người học có thể thực hiện bằng cách xác định thành phần muốn nhấn mạnh, sau đó lựa chọn cấu trúc What hoặc How.
Chuyển câu có danh từ sang cấu trúc What
Khi câu trần thuật có cụm danh từ kèm tính từ, có thể đưa cụm này lên đầu câu với What.
Ví dụ:
- Câu thường: It is a beautiful house.
- Câu cảm thán: What a beautiful house it is!
Một số ví dụ khác:
- She has a lovely voice. → What a lovely voice she has!
- They are interesting stories. → What interesting stories they are!
- This is delicious food. → What delicious food this is!
Khi chuyển đổi, cần xác định danh từ là số ít, số nhiều hay không đếm được để sử dụng mạo từ chính xác.
Chuyển câu có tính từ hoặc trạng từ sang cấu trúc How
Nếu muốn nhấn mạnh tính từ hoặc trạng từ trong câu, có thể đưa How lên đầu câu.
Ví dụ:
- Câu thường: The room is clean.
- Câu cảm thán: How clean the room is!
Một số ví dụ khác:
- He is very tall. → How tall he is!
- She dances beautifully. → How beautifully she dances!
- The test was very difficult. → How difficult the test was!
Không phải mọi câu trần thuật đều có thể chuyển đổi máy móc sang câu cảm thán. Cần chọn đặc điểm hoặc hành động thực sự muốn nhấn mạnh và đảm bảo câu mới tự nhiên về ngữ nghĩa.
6. Bài tập câu cảm thán tiếng Anh có đáp án
Các bài tập dưới đây giúp người học luyện cách nhận biết cấu trúc, lựa chọn từ phù hợp và chuyển đổi câu trần thuật sang câu cảm thán.
Bài tập 1: Chọn đáp án đúng
Chọn phương án phù hợp để hoàn thành mỗi câu.
- ______ a beautiful garden it is!
- A. How
- B. What
- C. So
- D. Such
- ______ intelligent she is!
- A. What
- B. Such
- C. How
- D. So
- It was ______ an interesting book!
- A. so
- B. such
- C. how
- D. what
- ______ quickly he finished the exercise!
- A. What
- B. Such
- C. How
- D. Very
- What ______ delicious meal!
- A. a
- B. an
- C. the
- D. Ø
- The children are ______ happy today!
- A. such
- B. what
- C. so
- D. how
- ______ wonderful news!
- A. How
- B. What
- C. Such a
- D. So a
- She is ______ a talented artist!
- A. what
- B. how
- C. so
- D. such
Đáp án:
| Câu | Đáp án | Giải thích |
| 1 | B | What + a + tính từ + danh từ số ít + S + V. |
| 2 | C | How + tính từ + S + V. |
| 3 | B | Such đứng trước cụm danh từ số ít có mạo từ an. |
| 4 | C | How đứng trước trạng từ quickly. |
| 5 | A | Meal là danh từ đếm được số ít, delicious bắt đầu bằng âm phụ âm. |
| 6 | C | So đứng trước tính từ happy. |
| 7 | B | News là danh từ không đếm được nên dùng What wonderful news!. |
| 8 | D | Such a + tính từ + danh từ số ít. |
Bài tập 2: Viết lại câu bằng cấu trúc What hoặc How
Chuyển các câu trần thuật sau thành câu cảm thán mà không làm thay đổi ý nghĩa chính.
- The house is very beautiful.
- It is a wonderful day.
- She sings very sweetly.
- They are very friendly people.
- This is an interesting story.
- The baby is very cute.
Đáp án:
- How beautiful the house is!
- What a wonderful day it is!
- How sweetly she sings!
- What friendly people they are!
- What an interesting story this is!
- How cute the baby is!
Bài tập 3: Tìm và sửa lỗi sai
Mỗi câu dưới đây có một lỗi liên quan đến cấu trúc cảm thán. Hãy tìm và sửa lại.
- What beautiful the sky is!
- How a lovely dress it is!
- She is so a kind person!
- What an useful book it is!
- Such quickly he runs!
- What delicious foods it is!
Đáp án:
- How beautiful the sky is! – Dùng How trước tính từ beautiful.
- What a lovely dress it is! – Dùng What a trước cụm danh từ số ít.
- She is such a kind person! – Dùng such a trước cụm danh từ.
- What a useful book it is! – Useful bắt đầu bằng âm /j/, là âm phụ âm nên dùng a.
- How quickly he runs! – Dùng How trước trạng từ quickly.
- What delicious food it is! – Food trong ngữ cảnh này là danh từ không đếm được.
Bài tập 4: Hoàn thành câu cảm thán theo gợi ý
Sử dụng từ trong ngoặc để hoàn thành các câu sau.
- ______ (What) a lovely surprise!
- ______ (How) carefully she writes!
- It is ______ (such) an exciting game!
- The weather is ______ (so) pleasant today!
- ______ (What) useful information you have!
- ______ (How) expensive this phone is!
Đáp án:
- What a lovely surprise!
- How carefully she writes!
- It is such an exciting game!
- The weather is so pleasant today!
- What useful information you have!
- How expensive this phone is!
Kết luận
Câu cảm thán tiếng Anh giúp người nói thể hiện cảm xúc rõ ràng và sinh động hơn trong giao tiếp. Những cấu trúc quan trọng nhất cần ghi nhớ gồm What để nhấn mạnh cụm danh từ, How để nhấn mạnh tính từ hoặc trạng từ, cùng với So và Such để diễn đạt mức độ.
Khi luyện tập, hãy chú ý phân biệt danh từ đếm được, danh từ không đếm được, tính từ và trạng từ để lựa chọn cấu trúc chính xác. Việc đặt câu theo những tình huống thực tế cũng sẽ giúp bạn sử dụng câu cảm thán linh hoạt và tự nhiên hơn.
